Phục dựng nghi lễ ca Quan họ thờ và mâm cơm Quan họ - giữ gìn giá trị văn hóa gốc từ nguồn cội

Ngày 15/11/2025, tại Đình làng Hoài Trung - một trong những làng Quan họ gốc của vùng Kinh Bắc - Câu lạc bộ Quan họ thôn Hoài Trung đã tổ chức chương trình phục dựng nghi lễ ca Quan họ thờ và tái hiện mâm cơm Quan họ truyền thống. Sự hiện diện của đồng chí Nguyễn Mạnh Tiến, Phó Giám đốc Trung tâm Văn hóa và Xúc tiến Du lịch tỉnh Bắc Ninh, cùng đồng chí Trần Thị Hoa, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Liên Bão, đã cho thấy sự quan tâm sâu sắc của các cấp ngành đối với việc gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa Quan họ - niềm tự hào của quê hương Kinh Bắc.

Thôn Hoài Trung hiện có 50 thành viên sinh hoạt trong Câu lạc bộ Quan họ, trong đó 4 nghệ nhân là lực lượng nòng cốt trong việc gìn giữ các làn điệu và phong tục Quan họ cổ. Trong chương trình, các liền anh, liền chị Hoài Trung phối hợp với Quan họ làng Diềm, Đông Viên, Đào Xá thực hiện nghi lễ ca Quan họ thờ tại đình và tái hiện mâm cơm Quan họ truyền thống.

Việc phục dựng nhằm khôi phục không gian Quan họ gốc - một không gian thiêng mang đậm giá trị tâm linh của cư dân Kinh Bắc. Khi ca tại đình, các liền anh, liền chị chỉ hát những giọng lề lối như giọng la rằng, giọng lẻ, giọng vặt, giọng giã bạn và chỉ ca các làn điệu ca ngợi công đức thành hoàng làng, tổ tiên. Xưa kia, nghi lễ này được thực hiện vào dịp xuân thu nhị kỳ với trình tự trang trọng như đón bạn Quan họ, xin phép ông đám, dâng lễ vào đình và ca các lời thờ truyền thống.

Đình làng thôn Hoài Trung xã Liên Bão

Việc phục dựng nhằm tái hiện và lưu truyền những phong tục đẹp của người Quan họ. Không gian nhà chứa cùng mâm cơm Quan họ là biểu tượng của tình nghĩa, lòng hiếu khách, sự đằm thắm và lịch thiệp. Mâm cơm không chỉ là bữa ăn đơn thuần mà còn là nghi thức giao đãi, thể hiện nếp sống văn hóa của người Kinh Bắc. Mâm cơm người Quan họ bắt buộc phải có cơm trắng, thịt gà 3 tầng, giò 3 đĩa, các món phụ cũng phải 3, đầu mâm đĩa muối cuối mâm đĩa dưa để thiết đãi Quan họ bạn. Việc tái hiện giúp lớp trẻ hiểu rằng Quan họ không chỉ có hát đối đáp mà còn là cả một hệ thống phong tục, lề lối, phép tắc được hình thành và trao truyền qua nhiều thế hệ.

Mâm cơm người Quan họ.

Chương trình phục dựng nghi lễ ca Quan họ thờ và tái hiện mâm cơm Quan họ tại Đình Hoài Trung được tổ chức nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ, về giá trị của di sản Quan họ - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Hoạt động giúp người dân hiểu rõ hơn trách nhiệm gìn giữ và truyền tiếp những giá trị nguyên bản của tổ tiên.

Việc phục dựng góp phần bảo tồn chuẩn mực Quan họ gốc, từ cách đối đáp, xưng hô, trang phục đến không gian hát; đồng thời tăng cường sự kết nối giữa các làng Quan họ truyền thống như Diềm, Đông Viên, Đào Xá. Đây cũng là dịp để giao lưu, trao đổi kinh nghiệm và thắt chặt tình nghĩa “anh em Quan họ”.

Hoạt động còn tạo giá trị cho du lịch - văn hóa địa phương khi tái hiện chân thực nghi lễ và mâm cơm Quan họ, qua đó giới thiệu tới du khách bản sắc độc đáo của vùng Kinh Bắc. Quan trọng hơn, phục dựng là cách lưu giữ ký ức văn hóa, giúp truyền lại cho thế hệ mai sau những tinh hoa trong đời sống tinh thần người Kinh Bắc.

Một số hình ảnh buổi phục dựng nghi lễ ca Quan họ thờ và mâm cơm Quan họ

Nguồn: Cổng Thông tin điện tử xã Liên Bão